601 - TWEEDE ZONDAG VAN DE GROTE VASTEN, HEILIGE GRIGÓRIOS PALAMÁS

Vandaag, 12 maart 2017, vieren we de tweede zondag van de Grote Vasten: de Heilige Grigórios Palamás (Grieks: Ό Άγιος Γρηγόριος Ό Παλαμάς), Athosheilige (1296-1359), gedachtenis 14 november. Heilige en theoloog van het hesychasme (ησυχασμός/isichasmós), de Stilte, Rust. Hij is ook bekend geworden van de discussie met de monnik Barlaam/Varlaam (Grieks: o Βαρλαάμ) over het Ongeschapen Licht.

Lezing uit het Heilig Evangelie: Heilige Evangelist Markus, 2, 1-12

De relieken van de de Heilige, die ook bisschop is geweest van Thessaloníki, worden in processie door de straten gedragen:



Zie ook: VADER FILIMON (I.M. STAVRONIKITA) SPREEKT OVER GRIGORIOS PALAMAS

Liturgische tekst van het Orthodox Klooster in de Peel, druk hier

600 - H ΧΑΡA ΘΕΟΥ, DE VREUGDE GODS

Het Griekse televisiekanaal EPT 3 zond een documentaire onder bovengenoemde titel uit over drie kellιá op de Heilige Berg.

Giannis Melissídis bracht een bezoek aan drie kelliá en één Isichastírion en sprak met de Gérontes over het monnikendom, koken en ikoonschilderen.

De presentator bezocht de kelliá Agíou Nikoláou Chalkiá, met Géronta Kírillos, (I.M. Koutloumousíou) en Archangélon Averkéon, met Géronta Païsios (ikoonschilder), (I.M. Chilandaríou).

Verder bracht hij een bezoek aan het Isichastírion Panagia Portaïtissa, met Géronta Nikítas, visser en kok, (I.M. Koutloumousíou) en aan de schilder/priestermonnik Géronta Anastásios van de kellí Timíou Prodrómou-Dionisíou ek Fourná (I.M. Koutloumousíou).

599 - ZONDAG VAN DE ORTHODOXIE, EERSTE ZONDAG VAN DE GROTE VASTEN

Vandaag, zondag 5 maart 2017, de eerste zondag van de Grote Vasten, vieren we de Triomf van de Orthodoxie. Het is de overwinning van de ikonenvereerders in de ikonenstrijd. We herdenken het einde van die strijd, het ikonoklasme (726-843), en het weer opnieuw toestaan van de ikonenverering in de Orthodoxe Kerk. Het Tweede Concilie van Nikea (787) heeft het ikonoklasme veroordeeld. Het evangelie van deze zondag is te lezen bij de Heilige Apostel Johannes, 1, 43-51.

Henk Johannes van den Heuvel maakt op zijn blog Woest en Vredig een treffende opmerking over het omgaan met ikonen in de huidige wereld. Naar aanleiding van een tentoonstelling in Amsterdam schrijft hij: 
Kerkelijke kunst vraagt ook om een andere opstelling dan profane kunst. Ikonen staan vaak met elkaar in een specifieke context. Een ikonostase laat dit duidelijk zien. De Christusikoon en de ikoon van de Moeder Gods hebben een vaste plaats aan weerszijden van de Koninklijke Deuren. De ikoon van Johannes de Doper en de heilige aan wie de kerk is opgedragen, komen daarnaast. De aartsengelen Gabriël en Michaël komen daar weer naast. In de Orthodoxe Traditie zie je meestal ook een Deësis boven en een Annunciatie op de Koninklijke Deuren. En zo heeft elke ikoon zijn vaste plek. Niet alleen in de kerk, maar ook in het museum. 

Voor orthodoxe gelovigen zijn ikonen gebruiksvoorwerpen die vereerd worden met buigingen, een lichte aanraking, een kus. In het museum zijn ikonen plotseling 'kunst' en 'cultureel erfgoed' en staan er bordjes bij: 'Please, don't touch!'.

Toen ik in 1997 in Thessaloníki de tentoonstelling Treasures of Mount Athos in het Museum of Byzantine Culture bezocht, was dat een vreemde ervaring. Vooral omdat ik eerst drie weken lang kloosters op de Berg Athos had bezocht en daar dagelijks ikonen had vereerd. In het museum waren ook enkele monialen. Zij konden op deze manier participeren aan de rijkdommen van de Berg Athos, een plek waar vrouwen niet mogen komen. Maar ook zij mochten de ikonen niet aanraken en kussen. In een museum heb je contact met een ikoon als met een gevangene, door een onzichtbare wand van elkaar gescheiden.

In I.M. Vatopedíou:

598 - VERGEVINGSZONDAG

De zondag vóór het begin van de Grote Vasten noemen we ook Vergevingszondag. Die zondag is verbonden met de verdrijving van Adam en Eva uit het Paradijs, het begin van het zondige leven van de mens. Maar de Hemelse Vader is vergevingsgezind: 'Want als jullie de mensen hun overtredingen vergeven, zal je Hemelse Vader ook jullie vergeven. Maar als jullie de mensen niet vergeven, zal je Vader jullie overtredingen ook niet vergeven. Wanneer je vast, zet dan geen somber gezicht zoals de schijnheiligen, want zij vertrekken hun gezicht om met hun vasten op te vallen bij de mensen. Maar als jij vast, zalf dan je hoofd en was je gezicht, opdat het bij de mensen niet opvalt dat je vast, maar wel bij je Vader, die in het verborgene is; en je Vader die in het verborgene ziet, zal het je lonen.' (Uit: de Heilige Evangelist Mattheus, 6, 14-21)

Liturgische tekst van het Orthodox Klooster in de Peel, druk hier en hier

Lees de teksten over vergeven bij Lucas Cleophas, druk hier

597 - ZONDAG VAN HET LAATSTE OORDEEL

Na (de eerste) Zielenzaterdag gisteren, hebben we vandaag de Zondag van het Laatste Oordeel, de derde zondag van de Voorvasten (Triodion), in het Grieks του Απόκρεω (Apókreo). Om meer aan de naderende Grote Vasten gewend te raken, eten we na deze 'Zondag van de vleesonthouding' geen vlees meer, zuivel en dergelijken is nog wel toegestaan. 

Deze zondag verwijst naar de wederkomst van onze Heer Jezus Christus en het Laatste Oordeel over ons allen (Lees de Heilige Evangelist Mattheus, 25, 31-46). De afbeeldingen bij deze tekst zijn een ikoon van de Griekse eilanden (17e eeuw) en muurschilderingen uit de Metéorakloosters I.M. Roussánou (16e eeuw, Athosstijl) en I.M. Stefánou (1991, detail)

Liturgische tekst van het Orthodox Klooster in de Peel, druk hier en hier

596 - ZONDAG VAN DE VERLOREN ZOON

Vandaag is het de tweede zondag van de Voorvasten (Triodion), de Zondag van de (gelijkenis van de) Verloren Zoon. In het Grieks is dat Aσώτου Γιού (Asótou Jioú), zeg maar van de Verkwistende Zoon (Lees de Heilige Evangelist Lukas, 15, 11-32. Het is een gelijkenis met vele aspecten, bijvoorbeeld het ongelofelijke respect dat God de Vader heeft voor de menselijke vrijheid en wil, zoals Athosmonnik Mozes ons laat zien (http://www.johnsanidopoulos.com/2014/02/the-holy-prodigal-and-compassionate.html#more)  

De komende week is een normale week, met woensdag en vrijdag als vastendagen. (Muurschildering uit de Heilige Nikolaaskerk, Zagóri, 1786) 

 

Liturgische tekst van het Orthodox Klooster in de Peel, druk hier

595 - ZONDAG VAN DE TOLLENAAR EN DE FARIZEEËR

Zondag begint de Voorvasten (Triodion), de tijd van drie weken die de kerk ons geeft om te wennen aan de Grote Vasten, de voorbereiding op het Grote Paasfeest. 

Deze week is dan ook nog vastenvrij. De periode start met de Zondag van de Tollenaar en de Farizeeër (Lees de Heilige Evangelist Lukas, 18, 10-14): het gaat, op deze ikoon ook te zien, over nederigheid: 'Want ieder die zich verheft, zal vernederd worden, maar wie zich vernedert, zal verheven worden'.

Liturgische tekst van het Orthodox Klooster in de Peel, druk hier