463 - GROTE ZATERDAG/TO ΜΕΓΑΛO ΣΑΒΒΑΤΟ

Grote Zaterdag is de laatste dag van de Grote week. Hij is gewijd aan de Nederdaling van Jezus in de hel/Hades. Terwijl Zijn lichaam in het graf lag, daalde Zijn ziel tijdelijk af naar de Hades om aan de doden Zijn Woord te brengen.

Grote Vrijdagavond, in de nacht naar Grote Zaterdag, vindt de Kruisafname plaats. De monniken vervangen het eerder geplaatste Kruis door een geborduurde doek (Grieks: Επιτάφιον/Epitáfion), symbool van de graflegging van Jezus. In de vroege ochtenduren dragen de monniken het Epitáfion in een processie al biddend rond de kloosterkerk. Tot slot gaan de monniken en de aanwezige pelgrims onder het Epitáfion door de kerk weer binnen. (I.M. Stavronikíta, 14/15 eeuw, 91,5x113 cm)

De Klaagliederen (Grieks: Τα Εγκώμια/Ta Engkómia) van de vrouwen bij het graf worden gezongen, hier door de monniken van het Heilig Vatopedíouklooster:


Op deze ochtend van Grote Zaterdag wordt de Eerste Opstanding gevierd. Deze ceremonie wordt zo genoemd omdat op een bepaald moment de priester een vooraankondiging van de Opstanding van de Heer maakt: Sta op, o God, oordeel de aarde....(Psalm 81 (82)). Deze dag biedt perspectief. Maar het is nog een vastendag, een rustige dag zonder actie, werk en trápeza.

462 - GROTE VRIJDAG/Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

De Kruisiging/Η Σταύρωση

(Theofánis de Kretenzer, I.M. Stavronikíta, 1546)

Het Lijdensverhaal (Grieks: Η Άγια Πάθη του Κυρίου/I 'Agia Páthi tou Kiríou) volgens de Heilige Evangelist Johannes,18 en 19.

De nachtelijke Vrijdagviering is misschien wel de langste van het kerkelijke jaar: van één uur 's nachts tot ongeveer half zes. Twaalf Evangelielezingen zijn er en het Kruis wordt centraal geplaatst. De monniken lopen in een kring met kaarsen en wierook eromheen, ze zingen Σίμερον κρεμάται (Simeron kremate): Heden hangt aan het hout Hij die de aarde gehangen heeft boven de wateren...

460 - GROTE DONDERDAG/Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΜΠΤΗ

                                                                           Het Laatste Avondmaal/Ό Δείπνος ΄Ο Μυστικός

Het is Grote Donderdag (Grieks:Η Μεγάλη Πέμπτη/I Megáli Pémpti). We vieren de instelling van het Heilig Avondmaal (Grieks: Ό Δείπνος Ο Μυστικός/O Diépnos Ο Mistikós). Bij de Heilige Evangelist Johannes lezen we het verhaal. 

Op deze dag, feitelijk de avond/nacht van Grote Woensdag, wordt het Mysterie (Sacrament) van de Grote Zalving (Grieks: Ευχέλαιον/Evchéleon) gevierd, waarbij er zeven lezingen met wonderverhalen van Jezus uit het H. Evangelie zijn, zeven Epistellezingen, zeven gebeden en zeven kaarsen. Met bij voorkeur zeven priesters.

Zoals ik als eens eerder heb geschreven, wijkt de (Byzantijnse) tijd op de Agion Oros zo'n vier uur af van de onze. Daardoor vond (een persoonlijke ervaring) de 'Orthros (Metten) plaats van ongeveer drie uur tot half zes 's ochtends. 

De ceremonie met de Zalving en de Basiliosliturgie duurde van negen uur tot half twee. Na de zegening van de olie, zalfde de priestermonnik ons, de aanwezigen, met de olie kruisgewijs op het voorhoofd, kin, beide wangen en de handen, bovenkant en handpalm. Het is een mooi ritueel.

459 - DE GROTE WEEK/H ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ: HET LIJDEN

Het Lijdensverhaal door de hand van schilder-monnik Theofánis de Kretenzer (16e eeuw), muurschilderingen te zien in het Heilig Klooster Stavronikíta, Agion Oros.

                                                                                                 Voetwassing/Ο Νιπτήρ

                                                                            Het Laatste Avondmaal/Ο Μυστικός Δείπνος

                                                                             In de tuin van Gethsemani/Στον κήπο της Γεθσημανή

                                                                                         Judas verraadt Jezus/Η Προδοσία

                                                                                     Ontkenning door Petrus/Η Άρνησις του Πέτρου

                                                      Jezus voor Pilatus/Η Απόνιψις του Πιλάτου

                                                                                               Het oordeel/Η Κρίση

                                                                                    Jezus wordt bespot/Ο Εμπαιγμός

                                                                                                    Golgotha/Ο Γολγοθάς

                                                                                           De Kruisiging/Η Σταύρωση

                                                                                                     De Kruisafname/Αποκαθήλωση

                                                                                 Klaagzang bij het graf/Ο Επιτάφιος Θρήνος

458 - GROTE MAANDAG/Η ΜΕΓΑΛΗ ΔΕΥΤΕΡΑ, BEGIN VAN DE GROTE WEEK

Grote Maandag (Grieks: Η Μεγάλη Δευτέρα (I Megáli Deftéra) is het begin (de avond van Palmzondag) van de Week naar Pasen. De Vatopédivaders zingen de liturgische teksten: