484 - HET EILAND LIMNOS ONTVANGT HET KOSTBARE HOUT VAN I.M. KOUTLOUMOUSIOU MET VEEL EERBETOON

Het Kostbare Hout van het kruis van Jezus, dat in I.M. Koutloumousíou wordt bewaard, werd zaterdag 30 mei 2015, na aankomst in de haven Mírina van Límnos, met groots eerbetoon ontvangen. Het kostbare relikwie is van de Berg Athos naar Límnos overgebracht ter gelegenheid van de 150ste verjaardag van de bouw van de Heilige Drievuldigheidsskerk in Mírina (1865-2015). I.M. Koutloumousíou heeft een langdurige, historische, band met het eiland (zie 293 - SPOREN VAN ATHOS OP HET EILAND LIMNOS/Ν. ΛΗΜΝΟΣ, DEEL 1/2)

De gehele week kunnen pelgrims het Kostabare Kruis vereren. Volgend weekend zal de Evangelístriakerk in Moúdros de pelgrimsplek zijn.

Ontvangst:

Bron: Ekklisiaonline
         www.limnosfm100.gr

295 - SPOREN VAN ATHOS OP HET EILAND LIMNOS/Ν. ΛΗΜΝΟΣ, DEEL 2/2

In dit laatste Límnosbericht besteed ik aandacht aan de laatste nog min of meer zichtbare Athossporen op het eiland. Tot in de vroege negentiende eeuw bezaten zeker meer dan de helft van de Athoskloosters (grote) landgoederen op het veilige en rijke Limnos. Wetenschappers menen dat de aanwezigheid van een klooster de ekonomische activiteit en de scholing van de plaatselijke bevolking zeer heeft gestimuleerd. In de loop van de tijd hebben de kloosters echter vele landerijen afgestaan.

Ongeveer een kilometer ten noorden van het dorp Pedinó ligt in een groen gebied met dennenbomen Alexópirgos (Grieks: Αλεξόπυργος of Αλεξίου Πύργος), burcht van Alexios II Komninos. Het is een oud klooster, metóchi/μετόχι behorend tot I. M. Pantokratóros, gesticht in de keizertijd 1180-1183. In een chrisobul van 1393 staan de bezittingen van I.M. Pantokrátoros beschreven.
Deze bezittingen werden in 1924 verdeeld onder de vluchtelingen die vanuit Mikrasía (Turkije) in het nieuw gestichte dorp Néa Koútali kwamen wonen. 

Het dorp Pedinó zelf en de kloostergebouwen werden in 1968 door een enorme aardbeving verwoest. Het dorp is nagenoeg verlaten, maar de kerk van het klooster, gewijd aan de Metamórfosis (Gedaanteverandering van de Heer, de Redder/Grieks: Μεταμόρφωσης του Σωτήρος),  werd in hetzelfde jaar gereconstrueerd. 

In de muur van het complex bevindt zich een inscriptie (foto) waaruit blijkt dat de monnik Galáktion de kerk in 1651 heeft gerenoveerd: ΑΝΑΚΑΙΝΗΣΤΗ Ο ΝΑΟΣ ΟΥΤΟΣ ΗΠΟ ΓΑΛΑΚΤΗΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΕΤΟΣ ΑΧΝΑ.

Op 6 augustus komen nog steeds vele pelgrims de Gedaanteverandering herdenken en vieren. Daarom werden ook de trápeza (eetzaal), de monnikencellen en de gastenruimtes voor de pelgrims in dit twee verdiepingen tellende gebouw herbouwd. Ook de stenen bron in de tuin is bewaard gebleven. 

(Foto's Vasílis)

Zie ook: 293 - Sporen van Athos op het eiland Límnos/Ν. Λήμνος, deel 1/2 

293 - SPOREN VAN ATHOS OP HET EILAND LIMNOS/Ν. ΛΗΜΝΟΣ DEEL 1/2

Zoals ik eerder schreef, zijn er op het eiland Límnos heel wat dorpen met een oude Athosrelatie. I.M. Megístis Lávras was er trots op dat het één derde deel van het eiland in bezit had. Verscheidene streken of dorpen worden ook reeds in de veertiende of vijftiende eeuw in kloosterdocumenten genoemd. Daarom wil ik aan die relatie graag nog één keer aandacht besteden. 

Op de eerste plaats noem ik de oude hoofd'stad' Moúdros. Het dorp wordt voor de eerste keer genoemd in 1355, als keizer Johannes V Paleológos het klooster van Moúdros (metóchi) overdraagt aan I.M. Vatopedíou. Dat klooster heeft waarschijnlijk niet gestaan op de plek van de huidige Evangelístriakerk (1903, foto). Daar stond een jonger klooster, gewijd aan de Heilige Marína, metóchi van I.M. Koutloumousíou. Ter plaatse is echter niets meer te zien dat aan Athos doet denken. Alleen de grond...

Het klooster van de Heilige Marína vond onder de Tourkokratía een tragisch einde, toen de Osmanen (Turken) het als wraak in brand staken, omdat ze in een bron van het klooster een aantal gedode officieren hadden gevonden. Zeven monniken verloren bij de brand het leven.

 Slechts twee monniken wisten te ontkomen en naar de 'Agion 'Oros te vluchten. Aan de igoúmenos (Grieks: ηγούμενος) van I.M Koutloumousíou (Foto Vasílis, mei 2013) vertelden ze, dat de omwonenden van de metóchi de Turken hadden gedood. Ze wilden de monniken in een kwaad daglicht zetten, het klooster laten opheffen en zijn bezittingen verwerven. De abt sprak daarop de vloek uit, dat de inwoners van Moúdros nooit meer zouden slapen. Eerst in 2001 werd ze opgeheven.

Over deze gebeurtenis las ik in The Telegraph van 25 augustus 2001, onder de kop Griekse monniken heffen vloek van slapeloosheid op op eiland, een klein verslag: een delegatie van I.M. Koutloumousíou, de abt en vier monniken, waren in het dorp aanwezig voor een drie dagen durend opheffingsritueel. Honderden inwoners en toeristen ontvingen de monniken hartelijk. Wij willen dat deze vloek wordt opgeheven, zei één van de dorpelingen, het is niet onze schuld maar die van onze voorvaders. 

Sinds Osmaanse troepen bijna al hun medebroeders als vergelding hadden gedood, hebben de monniken van I.M. Koutloumousíou de vloek gedurende minstens honderd jaar, op 23 augustus, gezongen.


   
                                   (Foto Vasílis, I.M. Koutloumousíou, trápeza, mei 2013)







Zie ook: 260 - Agion Oros en Límnos: zonsondergang deel 1/2
              261 - Agion Oros en Límnos: zonsondergang deel 2/2
              262 - Het kerkje Panagía Kakaviótissa
              264 - Athos-ikonen in Propoúli, eiland Limnos deel 1/3
              265 - Athos-ikonen in Propoúli, eiland Limnos deel 2/3
              266 - Athos-ikonen in Propoúli, eiland Limnos deel 3/3

266 - ATHOS-IKONEN IN PROPOULI, EILAND LIMNOS/ΠΡΟΠΟΥΛΙ, Ν. ΛΗΜΝΟΣ, DEEL 3/3

In heel wat dorpen op Limnos zijn locaties die een Athos-verleden hebben. Voor mij is dat verleden het meest tastbaar in Propoúli. En wel in de, eerder vermelde, vier Athos-ikonen. Deze kostbare ikonen werden tot rond 1990 buiten Propoúli bewaard in het kerkje van Panagía Trígi. Uit veiligheidsoverwegingen zijn ze naar het centrum van Propoúli overgebracht, waar speciaal voor hen een kerkje werd gebouwd. 

Tegelijkertijd begon er een jarenlange juridisch geschil met I.M. Símonos Pétras, dat aanspraak maakte op de religieuze kostbaarheden. Uiteindelijk is er een overeenkomst gekomen, zo vertelde de uit Australië teruggekeerde Griek mij, en mochten de ikonen in Propoúli blijven. Eén keer per jaar, op 15 augustus, mogen de Athosmonniken ze wel naar hun kloostergoed overbrengen voor de viering.

De Moeder Godsikoon is een Panagía Odigítria (Zij die de Weg wijst), bijgenaamd Trígi. Opvallend vind ik hier wel het witte bovenkleed van de Moeder Gods, met slechts een roze/rode/purperen belijning en het blauwe onderkleed van het Christuskind. Aan de andere kant van de Koninklijke Deuren hangt een Christus Pantokratorikoon:

Ook hier valt de witte kleur met slechts een roze/rode/purperen belijning op. Helemaal rechts hangt de Ontslaping van de Moeder Gods. 

Aan de linkerkant hangt een ikoon van de stichter van het Símonos Pétrasklooster, de Heilige Símon de Myronvloeiende (Grieks: Ο Άγιος Σίμων ο Mυροβλύτης/Ajos Símon o Mirovlítis) en de Heilige Maria van Magdala/Magdalena (Grieks: Η Αγία Μαρία η Μαγδαλήνη). Samen dragen ze het klooster. De laatste wordt als tweede stichter van het klooster beschouwd. De monniken bewaren haar linkerhand als relikwie. 

Alle vier de ikonen dateren uit de 14e/15e eeuw. Ze brengen Agion Oros weer heel dichtbij.

Zie ook: Athos-ikonen in Propoúli, deel 1
             Athos-ikonen in Propoúli, deel 2
Dank Jan Verdonk.
                                                                                                                               Foto's Vasílis

265 - ATHOS-IKONEN IN PROPOULI, EILAND LIMNOS/ΠΡΟΠΟΥΛΙ, N. ΛΗΜΝΟΣ, DEEL 2/3

Behalve I.M. Símonos Pétras hebben meer Athoskloosters sedert de Byzantijnse tijd veel land op Limnos in eigendom gehad. De streek van Propoúli wordt vermeld in volkstellingsdocumenten van I.M. Dionisíou (1425). En dicht bij Trígi meldt ook I.M. Megístis Lávras bezittingen: een metóchi met warmwater bronnen, Ρύαξ το Χλίον Νερόν (De Lauwwarme Water Beek) genaamd (1304).

Op een kaart uit 1588 is de nauwe band tussen Limnos en Athos cartografisch wel iets te nauw weergegeven. Het is bijna symbolisch, want de lokale bevolking lijkt van de relatie toch wel de vruchten te hebben geplukt, zo valt uit kloosterdocumenten af te leiden.   

In de Osmaanse tijd (vanaf 1479) behielden de kloosters aanvankelijk hun bezittingen, maar in de negentiende eeuw zijn velen hun metóchia met landerijen toch kwijt geraakt. In 1924 werd veel grond onteigend en verdeeld onder de vluchtelingen uit Klein-Azië (Turkije). 

Het kerkje van de Panagía Trígi werd, evenals de ikonen, niet onteigend en bleef eigendom van I.M. Símonos Pétras. Het is het enige overblijfsel van het metóchi Trígi. Van het oorsronkelijke kerkje is, zoals gezegd, niets meer over. In de moderne plaatsvervanger zien we drie oude ikonen.  

Vanaf de linkerkant: de Moeder Gods Odigítria, bijgenaamd Panagía tis Trígis (Παναγία της Τρύγης), Christus Pantokrator en de Ontslaping van de Moeder Gods.

Zie ook: Athos-ikonen in Propoúli, deel 1
Bron Kaart: Athosmaplibrary
                                                                                                                                       Foto's Vasílis

264 - ATHOS-IKONEN IN PROPOULI, EILAND LIMNOS/ΠΡΟΠΟΥΛΙ, N. ΛΗΜΝΟΣ, DEEL 1/3

Waarom zou je, als je op het eiland Limnos bent, het piepkleine dorp in het noorden, Propoúli, bezoeken? Dat is een goede vraag als je niet weet, dat daar vier echte Athos-ikonen te zien zijn. Als je het wel weet, dan spreekt het antwoord voor zich.

En die ikonen zijn wel zevenhonderd jaar oud volgens de Griek, die jarenlang in Australië heeft gewoond, die nu één van de ongeveer vijftig inwoners van Propoúli is en die mij zeer behulpzaam was bij het openen van het kerkje waar de ikonen worden bewaard. 

Het kerkje, gewijd aan de Ontslaping van de Moeder Gods (Grieks: Η Κοίμησις της Θεοτόκου/I Kímisis tis Theotókou) werd begin deze eeuw speciaal voor de ikonen gebouwd. De ikonen zijn afkomstig uit het noordelijk gelegen oude kloostergoed (metóchi/μετόχι) van I.M. Símonos Pétras, Panagía Trígi (Τρύγη). 

In die regio staat nu een nieuw Kímisiskerkje met nog drie oude ikonen, waaronder ook één van de Panagía Trígi. Aan het verleden doet verder slechts een oude inscriptie denken, die verwijst naar een renovatiefase in 1706, en wat muurresten.

Ieder jaar wordt er op 15 augustus het feest van de Moeder Gods gevierd. De ikonen van Propoúli worden dan voor een dienst die de gehele nacht duurt (agripnía/αγρυπνία) naar Trígi overgebracht.

                                                                                             Foto's Vasílis

263 - ZUIDELIJK ATHOS VANAF EEN ZEILBOOT

Er zijn Nederlanders die met een zeilboot een (wereld)reis maken, zoals de zeilboot Alegria, zie: rondje Aegean met Liesbeth en stuurman Samson, juni 2013.   Ze zien veel en soms komen ze zelfs in de buurt van Athos (of de zeereizigers altijd weten dat ze daar niet zomaar in een baaitje kunnen aanleggen, weet ik niet).

Of de zeilboot Wing IV die vanuit Mírina (Limnos) naar het schiereiland ten westen van Athos, Sithonía (Grieks: Σιθωνία), vaart.

Aanvulling:
Het zeiljacht Beau vaart hier ongeveer gelijk op met de Wing IV. Op de site van de Beau staat min of meer een antwoord op mijn hierboven uitgesproken twijfel. Daaruit kun je afleiden dat de zeilers van de beperkingen op de hoogte zijn.

262 - HET KERKJE PANAGIA KAKAVIOTISSA/Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΚΑΚΑΒΙΩΤΙΣΣΑ OP LIMNOS

Om de verwachte hitte voor te zijn, beginnen mijn vrouw A en ik vroeg in de ochtend aan onze wandeling door de Kákavosbergen in het zuidwesten van het eiland Límnos. Doel van deze tocht is het kerkje van de Panagía Kakaviótissa. Het laatste gedeelte van het traject is flink klimmen over een mooi monopáti dat in het eerste gedeelte trappen heeft die met Europese subsidie zijn aangelegd. Het kerkje en de locatie zijn de inspanningen meer dan waard: een spectaculaire plek, in en onder een ogenschijnlijk ontoegankelijke rots.

Vier muren zonder dak is alles wat er over is van een klooster dat sinds 1305 behoorde tot een metóchi van het Megístis Lávrasklooster. In dat jaar namen monniken die tot het klooster behoorden, hun toevlucht tot het kerkje om zich te beschermen tegen de aanvallen van de Turken. 

De monniken kwamen van het nabij gelegen eilandje Agios Efstrátios (Grieks: Άγιος Ευστράτιος), dat door een chrysobul (decreet) van de Byzantijnse keizer Vasílios de Bulgarendoder in 1021 eigendom geworden was van I.M. Megístis Lávras. Het eilandje kreeg toen de naam 'Eiland van de jongeren', omdat er zoveel jonge monniken verbleven. Het Lávrasklooster bezit nog steeds een groot deel van de grond van het eiland en verhuurt die aan de lokale bevolking.

Panagía Kakaviótissa heeft als feestdag de dinsdag na Pasen, Heldere dinsdag. Op deze dag wordt in het kerkje de Goddelijke liturgie gevierd in aanwezigheid van de ikoon van de Panagía. Bewoners van een naburig dorp, die haar door het jaar bewaren, brengen haar dan naar boven. De laatste monnik van de metóchi, zo vertelt het verhaal, vertrouwde de ikoon in een ver verleden toe aan een herder van het dorp, voordat hij zelf naar de Agion Oros vertrok. De Panagía Kakaviótissa-ikoon is een Παναγία Ρόδον το Αμάραντον-ikoon, de niet-verwelkende Roos.

  

261 - AGION OROS EN LIMNOS/ΛHΜΝΟΣ: ZONSONDERGANG/ΗΛΙΟΒΑΣΙΛΕΜΑ, DEEL 2/2

De zon vanaf de westkust van Limnos achter de majestueuze Athosberg zien verdwijnen is een bijzondere gebeurtenis, zie blog 260.

In teksten van oude Griekse en Romeinse schrijvers staat zelfs te lezen, dat twee keer per jaar, tijdens de zonnewende op 21 december en 21 juni, de schaduw van de hoge Heilige Berg geprojecteerd werd over de zee tot op de markt van Mírina, omdat de zon dan precies achter de top van de berg ondergaat.

Helaas heb ik dit niet zelf kunnen vaststellen, ook al was ik op 21 juni in Mírina. Zie ook mijn foto's. Natuurlijk is de precieze plek waar je staat van belang en niet te vergeten het zicht. Maar de moderne bebouwing maken het vinden van die juiste plek niet gemakkelijk.

Merkwaardig vind ik wel nog de beschrijving hierover in mijn ROAD-editions kaart van Limnos. Daarin is sprake van 21 mei en 21 juli.

Een afbeelding van de zon achter de Athostop is moeilijk te vinden. Op de fotosite van Eleni Meleniou staat een mooie, die dan wel op 12 augustus is gemaakt, en, aan de rotsen te zien, ten noorden van het huidige Mírina :